nowe konto przypomnij hasło

Bedřich Smetana

Bedřich Smetana, urodzony 2 marca 1824 roku w Litomyšlu na wschodnich Czechach i zmarły 12 maja 1884 roku w Pradze, jest powszechnie uznawany za ojca czeskiej muzyki narodowej – jako pierwszy kompozytor w sposób konsekwentny i artystycznie wybitny włączył do muzyki poważnej elementy czeskiego folkloru, tańce ludowe (polka, furiant, skočná), czeskie legendy i historię, tworząc w ten sposób podwaliny pod nowoczesną czeską tożsamość muzyczną w czasach, gdy Czechy były pod silnym wpływem kultury austriacko-niemieckiej.
Jego dzieciństwo i młodość upłynęły w atmosferze niemieckiej – ojciec był niemieckojęzycznym nauczycielem muzyki i winiarzem, a sam Smetana w pierwszych latach edukacji i kariery posługiwał się głównie językiem niemieckim, komponując w stylu klasyczno-romantycznym (Schubert, Mendelssohn, Schumann), lecz po rewolucji 1848 roku i wzroście czeskiego ruchu narodowego radykalnie zmienił swoje podejście, postanawiając świadomie tworzyć muzykę „czeską” i pisać po czesku, co było wówczas aktem artystyczno-politycznego buntu.
Największe znaczenie mają jego dwie wielkie cykle orkiestrowe: „Má vlast” (Moja ojczyzna, 1874–1879) – sześć poematów symfonicznych, z których najbardziej znany jest „Vltava” (Moldau), przedstawiający podróż rzeki od źródeł aż po połączenie z Łabą, oraz cykl operowy, na czele z „Prodana nevěsta” (Sprzedana narzeczona, 1866, wersja ostateczna 1870) – pierwszą naprawdę narodową operą czeską, pełną ludowych tańców, humoru i melodyjności, która do dziś pozostaje najczęściej wystawianą czeską operą na świecie.
Smetana był nie tylko kompozytorem, ale także pianistą-wirtuozem, dyrygentem i pedagogiem – w latach 1848–1856 prowadził własną szkołę muzyczną w Pradze, później (1856–1861) mieszkał jako dyrygent i pianista w Göteborgu w Szwecji, gdzie komponował głównie utwory fortepianowe i kameralne, a po powrocie do Pragi w 1861 roku został pierwszym dyrektorem artystycznym Tymczasowego Teatru Czeskiego (protoplasta dzisiejszego Teatru Narodowego), gdzie wystawił większość swoich oper.
W 1874 roku Smetana całkowicie stracił słuch – najpierw w jednym uchu, potem w drugim – co było wynikiem kiły (prawdopodobnie nabytej w młodości), a głuchota zmusiła go do rezygnacji z pracy dyrygenckiej i pedagogicznej; paradoksalnie właśnie w tym okresie powstały jego najwybitniejsze dzieła: „Má vlast”, ostatnie opery („Hubička”, „Čertova stěna”, „Zuzana Vojířová”, „Viola”) oraz kwartet smyczkowy „Z mého života” (Z mojego życia, 1876), w którym w części finałowej celowo wprowadził wysoki, świdrujący dźwięk, symbolizujący tinnitus i utratę słuchu.
Mimo choroby i postępującej izolacji Smetana pozostał niezwykle płodny – w ciągu ostatniej dekady życia skomponował m.in. dwie ostatnie opery, cykl „Má vlast”, dwa kwartety smyczkowe (drugi „Z mého života” jest jednym z najosobistszych utworów w literaturze kameralnej), utwory fortepianowe („České tance”, „Album listów”) i wiele pieśni – jego twórczość z tego okresu jest naznaczona tragiczną świadomością końca, ale jednocześnie wielką siłą ekspresji i patriotyzmem.
Bedřich Smetana zmarł w 1884 roku w Instytucie dla obłąkanych w Pradze – ostatnie lata życia spędził w głębokiej depresji i psychozie, cierpiąc na halucynacje i urojenia; jego pogrzeb stał się wielką manifestacją narodową, a dziś jest uważany za największego czeskiego kompozytora przed Dvořákiem, ojca czeskiej opery narodowej i twórcę muzyki programowej, która na zawsze związała dźwięki z czeskim krajobrazem i historią; jego „Vltava” pozostaje najczęściej wykonywanym utworem klasycznym w Czechach i jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli czeskiej kultury na świecie.

Najważniejsze dzieła (wybór):

Opery: Braniboři v Čechách (Brandenburczycy w Czechach, 1866)
Prodaná nevěsta (Sprzedana narzeczona, 1866/1870)
Dalibor (1868)
Libuše (1872, premiera 1881)
Dvě vdovy (Dwie wdowy, 1874)
Hubička (Pocałunek, 1876)
Tajemství (Tajemnica, 1878)
Čertova stěna (Ściana diabła, 1882)
Viola (niedokończona, 1883–1884)

Poemat symfoniczny: Má vlast (Moja ojczyzna, 1874–1879) – cykl 6 utworów, w tym Vltava (Moldau), Šárka, Z českých luhů a hájů (Z czeskich łąk i gajów), Zlatý kolovrat (Złote kołowrotki), Tábor, Blaník

Kameralne: Kwartet smyczkowy nr 1 e-moll „Z mého života” (Z mojego życia, 1876)
Kwartet smyczkowy nr 2 d-moll (1882–1883, niedokończony)

Fortepianowe: České tance (Czeskie tańce, 1877–1879)
Album listů (Album liści, 1854–1855, młodzieńcze) Read more on Last.fm. User-contributed text is available under the Creative Commons By-SA License; additional terms may apply.

• Lista użytkowników
• Regulamin
• Polityka prywatności
• Kontakt i reklama

• Facebook